Bia Hà Nội thời ấy

Viet Cuong Sarraut đến Hà Nội Tri Thức – Connaissance De Hanoi – Knowledge Of Hanoi

 

Trong hình ảnh có thể có: 3 người, mọi người đang cười

NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG TỪ BIA CHAI ĐẾN BIA HƠI Ở HÀ NỘI
*******************
(VietCuong Sarraut sưu tầm và biên tập từ bài viết của nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến và những trải nghiệm thực tế)
____________________________

NGÀY XƯA ĐÀN ÔNG Hà Nội uống rượu trắng chai nút lá chuối,hay đựng trong bong bóng lợn do người nông dân tự nấu từ gạo. Sau đó uống một số rượu mùi như rượu Mơ,rượu Sen của dân làng Thụy Chương ở ven hồ Tây nấu.Tk XVIII và XIX người dân Kẻ Mơ lại chế ra thứ rượu Cúc thơm nhẹ, uống vào thấy người bay bay và được dùng trong những ngày Tết Nguyên đán. Cũng thời gian này ở Hà Nội đã có rượu Vang nho, tất nhiên chỉ là các gia đình giầu có vì đắt tiền do người Bồ Đào Nha đem từ Ma Cao sang.
Năm 1892 nhà máy bia Hommel ra đời trên núi Voi đường Hoàng Hoa Thám.Bia được đóng chai có nút li-e để đảm bảo chất lượng.
Đến thập niên 20 ven hồ Gươm từ bến tầu điện đến nhà Khai Trí Tiến Đức có nhiều quán giải khát bán loại bia chai Hommel có nắp chai bằng kim loại.Năm 1928 Hà Nội có thêm một nhà máy bia nữa nhỏ hơn ở phố Quán Thánh có tên là Zitech nhãn hiệu đầu con gấu.
Năm 1935 các nhà máy bia ở Đông Dương hợp doanh thành công ty Bia – Đá Đông Dương BGI.
Năm 1954 Pháp rút khỏi Hà Nội, chủ nhà máy bia Hommel đã cho tháo dỡ và phá hỏng máy móc và đốt hết tài liệu kỹ thuật khiến nhà máy bia không hoạt động được.
Năm 1957 chính phủ ta đã khôi phục lại nhà máy bia Hommel và với sự giúp đỡ của hai chuyên gia Tiệp Khắc ngày 15-8-1958 chai bia mang nhãn hiệu Trúc Bạch ra đời.Đến 1960 lại cho ra một sản phẩm mới chất lượng cao hơn đó là bia chai Hữu Nghị dùng để tiếp khách quốc tế của Đảng và Chính phủ.
Để phục vụ người lao động Thủ đô, nhà máy cho ra sản phẩm bia hơi là loại bia chưa thanh trùng đóng vào “bom”. Đầu những năm 60 người biết uống bia chưa nhiều nhưng do rượu bị cấm vì nấu rượu phạm vào chính sách lương thực nên người ta quay ra uống bia.Tầm chín, mười giờ dân uống bia gồm cán bộ trốn việc, xã viên HTX, lao động tự do và công nhân làm ca chiều tụ tập ở các quán bia chờ sẵn khi nghe thấy tiếng phành phành của xe máy T200 (Nhặng xanh) là xô nhau vào xếp hàng. Vài bác láu cá lao vào lăn “bom” giúp các cô mậu dịch viên để được ưu tiên mua trước.Đến khi xăng, dầu khan hiếm, ngành ăn uống lại thuê chở bia bằng xích lô.Dân đạp xích lô bị coi là tầng lớp dưới đáy xã hội nhưng dân xích lô chở bia lại được xếp thứ nhất, họ được cửa hàng ưu ái bán cho hàng can,nên được các em “phe bia” luôn tìm cách ve vãn.
Thời bao cấp cung cách bán bia quầy nào cũng giống nhau, thường thì sau khi giải quyết hết các xuất ưu tiên cho ông này, bà nọ, nhân viên mới khủng khỉnh bán vé, giọng vô cùng cửa quyền “lộn xộn, mất trật tự là tôi không bán đâu nhé”.Ban đầu vé là các đồng xèng vuông hay chữ nhật bằng tôn mỏng đánh số sau là vé in trên giấy như vé tàu điện. Vì người uống thì nhiều, bia lại có hạn nên để tránh chen ngang quầy nào cũng làm hàng rào sắt như chỗ bán vé ô tô, tầu hỏa rồi cũng bán ưu tiên cho ai có thẻ thương binh được mua trước,rồi ưu tiên cho cả người có tiền lẻ nên mới có câu “tiền lẻ hơn thẻ thương binh”. Cốc đựng bia ban đầu là cốc men màu da lươn dung tích 500 ml gọi là cốc vại đến 1971 thay bằng cốc thủy tinh vẫn dung tích thế với giá ba hào đến 1975 cải tiến cốc vại còn 330 ml nhưng giá vẫn không thay đổi.
Các quán bia ở Cổ Tân, Nguyễn Biểu, Thủy tạ, Mơ, Vọng, Hàng Bài, Phùng Hưng ….bao giờ cũng đông khách.Thập niên 70 mua bia bắt buộc phải mua kèm lạc rang hay nộm đu đủ. Các dịch vụ đồ nhậu như ốc bươu luộc, đậu phụ lướt ván chấm mắm tôm, nộm, mực nướng, bánh đa và thịt chó chặt miếng thì ở quầy nào cũng có để phục vụ các đệ tử “sâu bia”.Khi cửa hàng hết bia là lúc các bà các cô”phe” lôi bia ra bán, ai cũng biết bia do nhân viên cửa hàng tuồn ra hay của cánh xích lô chở bia, nhưng biết để mà biết chứ có ai làm gì được họ vì cả cửa hàng đã thông đồng với nhau.
Buổi chiều các quán bia đông hơn vì là hết giờ làm việc.Tôi còn chứng kiến những cao thủ uống bia biểu diễn hai tay cầm 10 cốc bia, miệng cắn một cốc đi từ quầy ra bàn thì cốc bia trên miệng vừa vặn hết. Uống nhiều tất phải xả nên cách xa các quầy bia tới 5m đã ngửi thấy mùi khai, một số nơi có quầy bia ở gần phải treo biển”cấm đái bậy” thì dân uống bia lại xông vào nín thở mà tồ.
Giữa những năm 80 biên giới Việt – Trung mở cửa thông thương bia chai Trung Quốc hiệu Liquan tràn vào đã làm giảm bớt tình trạng khan bia và cũng làm các cửa hàng bia quốc doanh bớt kiêu căng.Rồi nhà máy bia Đông Nam Á liên doanh với Đan Mạch ra đời ngoài bia chai, bia lon lại có cả bia hơi Việt Hà giá thấp hơn bia hơi Hà Nội nên dân nghiện bia thoải mái uống và lựa chọn.
Đến khi bia hơi đã bão hòa thì Hà Nội lại rộ lên phong trào uống bia tươi đen nhập từ Đức về với giá 100.000 đ một lít nhưng dân uống bia lại bị một cú lừa ngoạn mục vì thực tế đây là loại bia sản xuất tại một nơi gần Hà Nội.Hàng ngày ô tô chở bia đi về hướng sân bay Nội Bài rồi quay đầu xe về xưởng sản xuất bia lấy bia rồi chạy về cửa hàng.Chỉ đến khi nhân viên sân bay cho biết làm gì có bia tươi Đức nhập về Việt Nam qua cửa khẩu Nội Bài thì dân uống bia lắm tiền thích của lạ thích làm sang mới biết.
Cuối thập niên 90 các lò bia tư nhân xuất hiện tràn lan người ta gọi là “bia cỏ”.Bia cỏ có ở khắp hang cùng, ngõ hẻm với giá rẻ nên thu hút được dân lao động, chẳng cần ngon miễn là có tí men ngủ cho dễ để mai đi làm,trong số các loại “bia cỏ” thì bia do xưởng của Đại học Bách khoa làm có chất lượng khá hơn cả.
Ngày nay uống bia hơi ở các quán đã trở thành thú vui, thú nghiện, nơi giao lưu, nơi bàn công việc, thậm chí còn là nơi ký kết các hợp đồng kinh tế của nhiều thành phần khác nhau. Một số thương hiệu bia hơi nổi tiếng có mặt khắp nơi ở Hà Nội như “Hải xồm” “Lan chín” “Tuấn béo” “Hoàn béo”…có lẽ cũng là kiểu bán thương hiệu như “Phở Lý Quốc sư”,”Lạc rang Bà Vân” , “Bánh khúc Cô Lan” chẳng biết đâu mà lần.Để tăng lợi nhuận thì bia hơi Hà Nội có thể đấu với bia Đường béo, bia hơi Việt Hà có thể đấu với bia cỏ Bách khoa. Đã tây tây rồi thì chẳng còn phân biệt được nữa cho nên nghiện bia và sành bia là hai vấn đề hoàn toàn khác . Đối với tôi bắt đầu uống bia hơi tôi hay làm một hơi dài, cốc bia vơi xuống nhưng vẫn để lại những cái bọt li ti bám trên thành cốc mãi không tan là bia đó uống được. Chẳng biết có ai đồng ý với kiểu uống bia hơi của tôi không .
____________________________
Cảnh uống bia hơi thời bao cấp (tg sưu tầm)

Trong hình ảnh có thể có: 3 người, văn bản và ngoài trời

  • Thược Đỗ Bài viết chân thực quá, ngày xưa mình hay mua bia hơi đựng vào bi đông bộ đội ở nhà máy bia Hoàng Hoa Thám mỗi khi có khách hi hi… nhớ thời bao cấp vất vả mà vui …!
    Cảm ơn TG về bài viết cho ta hiểu thêm về lịch sử về bia của HN hào hoa .
    • Viet Cuong Sarraut Thược Đỗ Cám ơn em đã chia sẻ
    • Ha Dinh Duc Năm 1959 ra Hà Nội thi Đại học được ông anh họ cho ra Bờ Hồ uống bia, thời kỳ đó trên bàn bao giờ cũng có lọ đường để pha vào bia. Lần đầu tiên uống bia tôi nói với ông anh bia “khai” không ngon.
  • Đinh Quang Huy Các này ảnh chụp ở lễ hội bia trong hoàng thành, khung cảnh đều phục dựng, còn có nhà bạt bao trùm lên kìa bác
  • Nhue Tran Một thời để nhớ !
  • Hoang Phan Ke Bia hoi , lac rang, nom su hao du du!
  • Phung Ngoc Khoa Quá chi tiết! Cảm ơn chú.
    • Cháu xin đính chính lại một điều:
      – lúc mới ra, hãng bia này có thương hiệu là Brasserie de Hanoi. Tức là bia Hà Nội. Tên gốc la vậy

      – 10 năm sau mới thành hommel.

    • Hùng Đầu Bạc Theo tư liệu của Habeco thì: Tên khi mới thành lập đã là nhà máy Bia Hommel (là tên ông chủ người Pháp). Còn tên Brasserie de Hanoi là tên sản phẩm bia chai của nhà máy bia Hommel.
  • Đinh Đức Tôi ở gần quầy này (200m) hơn 20 năm, được uống đâu vài bận!
  • Triệu Kim Thanh Anh tả tỉ mỉ rất đúng với cảnh ở các quán bia mà em biết, Viet Cuong Sarraut. Tụi con gái không biết uống bia như bọn em đi qua quán bia nhìn thấy quá đông đúc chen chúc mà phát khiếp.
    • Viet Cuong Sarraut Triệu Kim Thanh Những điều anh viết là thế hệ anh em mình đã trải qua cả.Em cho Hoàn xem nhé, anh vừa đăng một bài về phố Hàm Long nơi lưu dấu tuổi thơ của anh.
    • Long Nguyen Đã có ai nhìn thấy cảnh một ông xích lô tên Bộ ngồi uống bia ngay quầy bia hơi giữa hai khối nhà khu tập thể Nguyễn Công Trứ uống xong hứng cố tè vào lại uống tiếp chưa khổng giữa năm 1972
    • Triệu Kim Thanh Viet Cuong Sarraut, lần nào đi qua phố Hàm Long anh Hoàn cũng nhớ nhà anh Cường ở đó cùng những kỷ niệm về anh đấy ạ.
  • Huu Thu Nguyen Báo HNM ngày 12/5/1984 có bài BIA HƠI
    Ngày 2/5 tại quầy ăn uống Cổ tân đong thiếu cho khách 73,5l/347l trong ngày.
    Ngày 4/5 quầy 42 Bà triệu đong thiếu cho khách 128l/500l tương đương 25,6%
    Ngayf5/5 quầy Nguyễn Biểu nhập vào 965l, bán ra 130l thiếu 30,5 l
    ……..
    Chỉ tính thực tế đã bán tới thời điểm kiểm tra qua 10 cửa hàng với số bia 2815l /ngày đã ăn bớt của người tiêu dùng 400,9l bằng 8.158 đ
    Hội đồng chính phủ quy định dung sai đo lường 1%. Thực tế 19,6%.
  • Loi Hoang Nguyen Bài viết của chú hay quá. Ngày cháu bé còn nhớ có Bia Thủy Tạ, Long Vân, Hồng Vân ở Vòi Phun Nước Bờ Hồ. Trước năm 90 cháu hay được đi theo bố và các chú uống bia. Các cô phục vụ ngày ấy mặc áo đồng phục trắng và cháu rất hay được các cô bóc nem chua cho ăn 😍
  • Dũng Tấn Bài HAY có ĐẲNG CẤP và CÔNG PHU ! Thanks bạn !
  • Hùng Đầu Bạc Kính gửi pac Viet Cuong Sarraut:
    Bài viết hay, nhưng có một số thông tin khác mong tác giả tham khảo:
    Nhà máy bia Hommel được thành lập năm 1890 chứ không phải 1892.
    Nhà máy bia Hommel chưa bao giờ thuộc Công ty Bia Nước đá Đông Dương BGI.
    Năm 1958 chai bia đầu tiên của nước VNDCCH mang tên Bia Hà Nội.
    Bia chai Trúc Bạch ra đời sau, phục vụ cán bộ cao cấp và tiếp khách quốc tế.
    Bia Hữu nghị sản xuất phục vụ Đại hội Đảng, không bán ngoài, kể cả giao tế.
    Bia hơi đầu tiên được nhà máy vận chuyển bằng xe xtec, bán kèm xi rô, sau đó mới được vận chuyển bằng xích lô vào các thùng nhôm vỏ sắt hình trụ, sau này mới đựng vào các thùng nhôm hình tròn giống quả bom mỹ, từ đó mới ra cái tên bom bia.
    Cách bán bia hơi thời bao cấp có nhiều cách khác nhau, nhưng nổi tiếng và tồn tại khá lâu trong ký ức người uống bia hơi Hà Nội là bia “chuồng cọp” với đồng xèng đục lỗ xuyên dây thép kéo từ chỗ bán tích kê đến quầy rót bia. (trong các ảnh minh họa của bài, là cảnh người uống bia xếp hàng, kéo rê theo đồng xèng đi từ quầy bán tích kẻ đến quầy rót bia).
    Cốc bia MDQD có thể tích là 500ml, sau khi có cơ chế thị trường, có tư nhân bán bia, các cốc bia mới bị biến hóa theo hướng giảm dần thể tích (có lợi cho người bán), chứ không phải do cải tiến…
    …..
    Còn nhiều ý kiến khác nhau, mong tác giả tham khảo.

 

Bài này đã được đăng trong k10. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

1 Response to Bia Hà Nội thời ấy

  1. hungdaubac nói:

    Đinh Đức
    Hùng Đầu Bạc Cảm ơn ạ. Tôi không phải sâu bia, nhưng rất quý các thông tin này!

Gửi lời bình

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s